“Wat is het Microbioom?”

Auteur: J.J.

Wat is het microbioom?

Microbioom is een term wat je steeds vaker hoort in de media, gezondheidsprogramma’s en voedingsreclames. Maar wat is “het microbioom” nu eigenlijk? In dit blog leggen we jou uit waar het microbioom voor staat, wat het voor jouw gezondheid betekent en hoe je er voor kunt zorgen dat jouw microbioom gezond wordt / blijft.

Wat is het microbioom?

Het darmmicrobioom, ook wel darmflora genoemd, bestaat uit alle micro-organismen die in het menselijke spijsverteringskanaal leven. Het omvat biljoenen bacteriën – meer dan het aantal cellen in het menselijk lichaam. Een volwassen persoon draagt gemiddeld circa 1,5 kilogram aan darmflora bij zich. Andere onderdelen van het darmmicrobioom zijn schimmels, archaea (eencelligen zonder celkern), virussen en gisten. Een gezond darmmicrobioom wordt gekenmerkt door een hoge diversiteit en balans tussen deze micro-organismen, wat cruciaal is voor onze gezondheid. Elke persoon heeft een unieke samenstelling van de darmflora vergelijkbaar met een vingerafdruk.

Naast het darmmicrobioom, bestaat er ook zoiets als een mond-microbioom. Deze twee hebben een directe, belangrijke connectie met elkaar. Een persoon slikt per dag tussen de 1 en 1,5 liter speeksel door. Dit speeksel bevat, naast o.a. enzymen, ook diverse stammen bacteriën die een belangrijke invloed hebben op de gezondheid van de darmen en de persoon in kwestie.

Ontstaan van het microbioom?

Het microbioom begint te ontstaan bij de geboorte van een baby. Vlak voor de geboorte zijn er nog geen bacteriën in de darmen, maar dat verandert vanaf het moment van de bevalling. Dan komt de baby voor het eerst in aanraking met bacteriën. Die krijgt het van de moeder en later door voeding en aanraking door andere mensen. Deze bacteriën vermenigvuldigen zich razendsnel, waardoor de darm van het kindje al een paar dagen na de geboorte vol zit met bacteriën. Zo begint het microbioom zich te vormen en blijft het zich ontwikkelen gedurende het hele leven. Dit wordt beïnvloed door dingen zoals de omgeving, het eten dat je krijgt en hoe gezond je bent en leeft.

Soorten darmbacteriën en hun functies

Naar schatting leven er ongeveer 1.000 verschillende soorten bacteriën of meer in de darm. Darmbacteriën helpen bij het verteren van voedsel, het synthetiseren van vitamines en het vormen van verschillende metabolieten (nuttige bijproducten vanuit de darmactiviteit). Ze voorkomen ook dat ziekteverwekkers zich verspreiden en dragen bij aan een goed functionerend immuunsysteem.

Voedselintoleranties of -gevoeligheden zijn reacties van je lichaam op bepaalde voedingsmiddelen, waarbij je spijsverteringssysteem moeite heeft om ze goed te verteren. De crosstalk tussen het microbioom en de metabole paden kan het ontstaan van sensitiviteiten beïnvloeden.

Dit kan leiden tot vervelende symptomen zoals buikpijn, gasvorming, diarree of vermoeidheid. In tegenstelling tot voedselallergieën, waarbij het immuunsysteem betrokken is en de reacties vaak ernstiger zijn, zijn voedselintoleranties meestal minder gevaarlijk maar kunnen ze wel veel ongemak veroorzaken.

Darm microbiota-afgeleide metabolieten zijn stoffen die door de bacteriën in je darmen worden geproduceerd. Deze bacteriën breken voedsel af dat je hebt gegeten en tijdens dit proces maken ze verschillende chemische stoffen aan. Deze stoffen, oftewel metabolieten (zoals creatine, Omega-3 of tryptofaan), kunnen invloed hebben op je gezondheid door bijvoorbeeld je immuunsysteem te versterken, je stofwisseling te beïnvloeden of je hersenfunctie te ondersteunen. Met andere woorden, het zijn nuttige producten die door de bacteriën in je darmen worden geproduceerd.

De darmflora kan worden onderverdeeld in 5 verschillende groepen: – Firmicutes – Bacteroidetes – Proteobacteriën – Actinobacteriën (zoals Bifidobacteriën) en Verrucomicrobia

Firmicutes zijn verantwoordelijk voor het afbreken van vezels, Bacteroidetes voorkomen de kolonisatie van ziekmakende microben en Proteobacteriën verteren eiwitten.

Bifidobacteriën, behorend tot de Actinobacteria-groep, zijn een van de dominante bacteriegroepen. Deze bacteriën koloniseren van nature de darm en hebben een belangrijke rol, zoals het verdringen van ziekmakende bacteriën en het produceren van hormonen zoals serotonine, het gelukshormoon. Daarom spelen bifidobacteriën een belangrijke rol in de darm-hersenas. Serotonine beïnvloedt de stemming, pijnperceptie, slaap-waakcycli en eetlust, wat het belang van de darm-hersenas benadrukt.

Next-gen pro-biotica

Vanuit de wetenschap is er inmiddels veel bekend over een aantal specifieke bacteriegroepen die een zeer positieve invloed hebben op onze gezondheid. Next-generation probiotica, zoals deze bacteriën worden genoemd, worden onderzocht omdat ze specifieke en krachtige gezondheidsvoordelen kunnen bieden, zoals het verbeteren van de darmgezondheid, het verminderen van ontstekingen, en het bevorderen van een gezonde stofwisseling

Akkermansia muciniphila: Helpt bij het versterken van de darmbarrière. Kan ontstekingen verminderen. Wordt in verband gebracht met een betere stofwisseling en gewichtsbeheersing.

Ruminococcus bromii: Speelt een sleutelrol bij de afbraak van complexe koolhydraten en vezels. Helpt bij de productie van korte keten vetzuren zoals butyraat, die belangrijk zijn voor de darmgezondheid.

Faecalibacterium prausnitzii: Produceert ontstekingsremmende stoffen. Bevordert een gezonde darmflora en darmgezondheid. Is een belangrijke bron van butyraat, een energiebron voor darmcellen.

Eubacterium hallii: Speelt een rol bij de omzetting van korte keten vetzuren. Draagt bij aan een gezonde stofwisseling en darmfunctie.

Roseburia intestinalis: Produceert butyraat, wat essentieel is voor de energievoorziening van darmcellen. Bevordert een gezonde darmflora en heeft ontstekingsremmende eigenschappen.

De rol van de darm-hersenas

De darm-hersenas is een fascinerend netwerk dat ons spijsverteringsstelsel en onze hersenen met elkaar verbindt. Dit communicatiesysteem beïnvloedt onze stemming, ons gedrag en onze cognitieve functies. De darm stuurt signalen via het enterische (eigen) zenuwstelsel en chemische boodschappers zoals hormonen en neurotransmitters naar de hersenen. Omgekeerd kunnen de hersenen de darmfunctie reguleren, wat aantoont hoe nauw onze mentale en fysieke toestanden met elkaar verbonden zijn. Huidig onderzoek op deze as biedt opwindende inzichten in de relaties tussen voeding, geestelijke gezondheid en algemeen welzijn.

Factoren die het darmmicrobioom beïnvloeden

Levensstijl en voeding hebben een aanzienlijke invloed op de darmflora. Het microbioom gedijt op gezond voedsel, met name fruit, groenten, peulvruchten en volle granen, die rijk zijn aan vezels. Het gebruik van antibiotica kan een grote invloed hebben op het microbioom en het nemen van gepersonaliseerde darmbacteriën kan helpen dit te herstellen.

Bij welke ziektes speelt het microbioom een rol?

Het microbioom speelt een belangrijke rol bij maag-darmziektes, zoals de ziekte van Crohn, het prikkelbare darmsyndroom en darmkanker. Ook bij diabetes type 2 is het microbioom betrokken.

Daarnaast zijn er verbanden ontdekt tussen het microbioom en auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis en multiple sclerose. Het lijkt ook invloed te hebben op allergieën, astma en huidproblemen, zoals acne en eczeem. Ook hart- en vaatziekten kunnen gelinkt zijn aan ons microbioom, net als sommige leveraandoeningen, zoals leververvetting.

Opvallend is dat ons microbioom zelfs verbonden lijkt te zijn met onze mentale gezondheid. Angststoornissen, depressie en andere psychische aandoeningen kunnen mogelijk beïnvloed worden door de micro-organismen in ons lichaam.

Hormonale klachten worden ook steeds vaker gelinkt aan een onbalans in het microbioom.

Tekenen van een ongezonde darmflora

Een gezonde darm draagt bij aan het algehele welzijn. Tekenen van een ongezonde darm zijn onder meer:- Frequente verkoudheid- Voedselintoleranties- Opgeblazen gevoel- Chronische darmontstekingen. Een onevenwichtige voeding kan de darmflora verstoren, waardoor regeneratie nodig is om het microbioom te ondersteunen.

Dieettips voor een gezond darmmicrobioom

Het microbioom is gevoelig voor invloeden van buitenaf. Een uitgebalanceerd dieet is de sleutel tot het ondersteunen van darmbacteriën. Eet een gevarieerd dieet dat rijk is aan vezelrijke voedingsmiddelen. Houd wel rekening met eventuele intoleranties (vanuit ons multi-omics onderzoek is dit per persoon in kaart te brengen) Producten met veel suiker en of bewerkte grondstoffen zijn niet goed voor het darmmicrobioom. Drink veel water en voorkom overdadig alcoholgebruik.

Algemene tips

Het microbioom kan worden beïnvloed door verschillende factoren, waaronder stress en medicijngebruik. Het is ook gevoelig voor alcohol- en tabaksgebruik. Probiotische voedingsmiddelen, die melkzuurbacteriën en gisten bevatten kunnen helpen de darmflora te versterken. Om snel van uw klachten af te komen is gepersonaliseerde suppletie een optie. Het darmmicrobioom wordt dan, in combinatie met een kort dieet, sterker en gezonder gemaakt met alle voordelen van dien.

Hier zijn enkele tips om je darmflora te ondersteunen en een gezond microbioom te bevorderen: